---
title: "ജന്തർ മന്തറിന് താഴുവീഴുമ്പോൾ: ഡൽഹിയിൽ ചുരുങ്ങുന്നത് പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ഇടമോ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഇടമോ?"
english_title: "Jantar Mantar Protest Ban 2026: History, Supreme Court Ruling and Democratic Rights"
publisher: "truevisionnews.com"
canonical_url: "https://truevisionnews.com/news/387395/jantar-mantar-protest-site-removal-history-supreme-court-democratic-rights-new"
published_at: "2026-10-16T19:05:00+05:30"
category: "Talks & Topics"
language: "ml"
image: "https://cf.zdn.im/img/truevisionnews.com/0/image-uploads/6ad231d8c5835_Jantar_Mantar_Protest_7.jpg"
keywords: ["Jantar Mantar", "Delhi Police", "Right to Protest", "Supreme Court", "Freedom of Assembly", "CJP Protest"]
---

# ജന്തർ മന്തറിന് താഴുവീഴുമ്പോൾ: ഡൽഹിയിൽ ചുരുങ്ങുന്നത് പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ഇടമോ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ഇടമോ?

> **Lead Summary:** അധികാരകേന്ദ്രത്തിന് സമീപംനിന്ന് ഭരണകൂടത്തോട് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ ജനങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ചിരുന്ന ഇടങ്ങളിലൊന്ന് അടയുമ്പോൾ, നഷ്ടമാകുന്നത് ഒരു സമരവേദി മാത്രമാണോ? പാർലമെന്റിന് സമീപമുള്ള ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ജന്തർ മന്തറിനെ ഔദ്യോഗിക പ്രതിഷേധകേന്ദ്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കാനുള്ള ഡൽഹി പോലീസിന്റെ നീക്കം ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യം ഇതാണ്.

## Article Content

അധികാരകേന്ദ്രത്തിന് സമീപംനിന്ന് ഭരണകൂടത്തോട് ചോദ്യങ്ങൾ ചോദിക്കാൻ ജനങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ചിരുന്ന ഇടങ്ങളിലൊന്ന് അടയുമ്പോൾ, നഷ്ടമാകുന്നത് ഒരു സമരവേദി മാത്രമാണോ? പാർലമെന്റിന് സമീപമുള്ള ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ജന്തർ മന്തറിനെ ഔദ്യോഗിക പ്രതിഷേധകേന്ദ്രങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കാനുള്ള ഡൽഹി പോലീസിന്റെ നീക്കം ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യം ഇതാണ്.

പകരം രാംലീല മൈതാനം, ബുറാരി ഗ്രൗണ്ട്, കിഴക്കൻ ഡൽഹിയിലെ സി.ബി.ഡി ഗ്രൗണ്ട് എന്നിവിടങ്ങളിൽ പ്രതിഷേധങ്ങൾ നടത്താനുള്ള നിർദേശമാണ് അധികൃതർ മുന്നോട്ടുവച്ചിരിക്കുന്നത്.

ഗതാഗതക്കുരുക്ക്, സുരക്ഷ, ക്രമസമാധാനം തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങളാണ് ഇത്തരം നിയന്ത്രണങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ ഉയർത്തിക്കാട്ടപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ, ബി.ജെ.പി സർക്കാരിന്റെ ജനവിരുദ്ധ നയങ്ങൾക്കെതിരെ ഉയർന്നുവരുന്ന ശക്തമായ ജനകീയ ചോദ്യങ്ങളെയും പ്രക്ഷോഭങ്ങളെയും ഭയന്നാണ് ഈ നീക്കമെന്ന് വ്യക്തമാണ്.

**

പാർലമെന്റിന് തൊട്ടടുത്തുനിന്ന് ഉയരുന്ന ഒരു പ്രതിഷേധത്തിനും നഗരത്തിന്റെ വിദൂരപ്രദേശത്തുനിന്ന് ഉയരുന്ന പ്രതിഷേധത്തിനും ഒരേ രീതിയിൽ പൊതുശ്രദ്ധ ലഭിക്കുമോ? ജന്തർ മന്തറിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള പുതിയ വിവാദം പരിശോധിക്കേണ്ടത് ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ്.

പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജയ്പൂരിലെ മഹാരാജാവായ സവായ് ജയ്സിങ് രണ്ടാമൻ നിർമിച്ച ജ്യോതിശാസ്ത്ര നിരീക്ഷണകേന്ദ്രമാണ് ഡൽഹിയിലെ ജന്തർ മന്തർ. കാലക്രമേണ ചരിത്രസ്മാരകമെന്ന നിലയ്ക്കപ്പുറം, രാജ്യത്തെ വിവിധ സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ വേദിയെന്ന നിലയിലും ഈ പ്രദേശം ശ്രദ്ധനേടി.

ജന്തർ മന്തർ പ്രതിഷേധകേന്ദ്രമായി വളർന്നതിന്റെ ചരിത്രം 1993-ലേക്കാണ് നീളുന്നത്. അതിനുമുമ്പ് ഡൽഹിയിലെ ബോട്ട് ക്ലബ് പ്രദേശമായിരുന്നു വലിയ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭങ്ങളുടെ പ്രധാന വേദികളിലൊന്ന്. 1988-ൽ കർഷക നേതാവ് മഹേന്ദ്ര സിങ് ടികായത്തിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന വൻ കർഷകസമരം ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്നുണ്ട്.

**

പിന്നീട് ബോട്ട് ക്ലബ് പ്രദേശത്തെ പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് നിയന്ത്രണങ്ങൾ വന്നതോടെ, പാർലമെന്റിന് സമീപം സമരം നടത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സംഘടനകൾക്ക് ജന്തർ മന്തർ പ്രധാനപ്പെട്ട വേദിയായി മാറി. വലിയ ജനക്കൂട്ടങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ പരിമിതികളുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, അധികാരകേന്ദ്രത്തോടുള്ള സാമീപ്യവും മാധ്യമശ്രദ്ധ ലഭിക്കാനുള്ള സാധ്യതയും അതിന്റെ പ്രാധാന്യം വർധിപ്പിച്ചു.

അഴിമതിവിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭങ്ങൾ മുതൽ കർഷകരുടെയും തൊഴിലാളികളുടെയും പെൻഷൻകാരുടെയും വിവിധ സാമൂഹികവിഭാഗങ്ങളുടെയും സമരങ്ങൾവരെ ജന്തർ മന്തറിനെ ദേശീയ ശ്രദ്ധയിലെത്തിച്ചു. 2011-ൽ അണ്ണാ ഹസാരെയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നടന്ന അഴിമതിവിരുദ്ധ പ്രക്ഷോഭവും 2023-ൽ ഗുസ്തി താരങ്ങൾ നടത്തിയ സമരവും ഈ വേദിയുടെ രാഷ്ട്രീയ പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാക്കുന്ന സംഭവങ്ങളാണ്.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ജന്തർ മന്തറിന്റെ കാര്യത്തിൽ ഉയരുന്ന തർക്കം ഒരു സ്ഥലത്തിന്റെ ഉപയോഗം സംബന്ധിച്ച ഭരണപരമായ തീരുമാനത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ദൃശ്യതയും അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കുള്ള ജനങ്ങളുടെ പ്രവേശനവും കൂടിയാണ് ഇവിടെ ചർച്ചയാകുന്നത്.

ജന്തർ മന്തറിലെ പ്രതിഷേധങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കണമെന്ന ആവശ്യം ഇതാദ്യമായല്ല ഉയരുന്നത്. 2017-ൽ ദേശീയ ഹരിത ട്രൈബ്യൂണൽ പ്രദേശത്തെ ശബ്ദമലിനീകരണം ഉൾപ്പെടെയുള്ള പ്രശ്നങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാട്ടി പ്രതിഷേധങ്ങൾ മറ്റൊരിടത്തേക്ക് മാറ്റണമെന്ന നിർദേശം മുന്നോട്ടുവച്ചിരുന്നു. പ്രദേശവാസികളുടെ ജീവിതത്തെ ബാധിക്കുന്ന ശബ്ദശല്യവും മറ്റ് അസൗകര്യങ്ങളും ഈ ചർച്ചയിൽ പ്രധാന വിഷയങ്ങളായിരുന്നു.

എന്നാൽ 2018 ജൂലൈയിൽ സുപ്രീംകോടതി ജന്തർ മന്തറിലും ബോട്ട് ക്ലബ് പ്രദേശത്തും പ്രതിഷേധങ്ങൾ പൂർണമായി നിരോധിക്കുന്ന സമീപനത്തിനെതിരെ നിലപാടെടുത്തു. പ്രതിഷേധങ്ങളുടെ സ്വഭാവം, പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ എണ്ണം, അവ സംഘടിപ്പിക്കുന്ന രീതി എന്നിവയ്ക്ക് നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താമെങ്കിലും സമരങ്ങളെ പൂർണമായി തടയുന്ന സമീപനം സ്വീകരിക്കരുതെന്നതായിരുന്നു വിധിയുടെ പ്രധാന സന്ദേശം.

ഇന്ത്യൻ ഭരണഘടനയുടെ 19(1)(a) അനുച്ഛേദം അഭിപ്രായപ്രകടന സ്വാതന്ത്ര്യവും 19(1)(b) അനുച്ഛേദം സമാധാനപരമായി ഒത്തുചേരാനുള്ള അവകാശവും ഉറപ്പുനൽകുന്നു. എന്നാൽ ഈ അവകാശങ്ങൾ നിയന്ത്രണങ്ങളില്ലാത്തവയല്ല. പൊതുസമാധാനം, സുരക്ഷ തുടങ്ങിയ കാരണങ്ങളാൽ നിയമാനുസൃതമായ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ഏർപ്പെടുത്താം.

**

ഇവിടെയാണ് പ്രധാനപ്പെട്ട നിയമപരമായ ചോദ്യം ഉയരുന്നത്. പ്രതിഷേധത്തിന് അനുമതി നൽകുന്നതും അതിന്റെ രീതിയും നിയന്ത്രിക്കുന്നതും ഒരു കാര്യമാണ്. എന്നാൽ പ്രതിഷേധത്തിനായി ദീർഘകാലമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട വേദിയെ ഔദ്യോഗിക പട്ടികയിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കുന്നത് മറ്റൊരു കാര്യമാണ്.

നിലവിലെ നടപടിയുടെ നിയമസാധുതയും അതിന്റെ പ്രത്യാഘാതങ്ങളും വിലയിരുത്തുമ്പോൾ, ഭരണകൂടത്തിന്റെ അധികാരവും പൗരന്റെ ഭരണഘടനാപരമായ അവകാശവും ഒരുപോലെ പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

പ്രതിഷേധത്തിന്റെ ശക്തി അതിൽ പങ്കെടുക്കുന്നവരുടെ എണ്ണത്തിൽ മാത്രം നിർണയിക്കപ്പെടുന്നില്ല. അത് എവിടെ നടക്കുന്നു, ആരുടെ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുന്നു, മാധ്യമങ്ങൾ എത്രത്തോളം റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യുന്നു, അധികാരകേന്ദ്രങ്ങളിലേക്ക് അതിന്റെ സന്ദേശം എത്ര വേഗത്തിൽ എത്തുന്നു തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങളും പ്രധാനമാണ്.

പാർലമെന്റിന് സമീപം നടക്കുന്ന സമരം ദേശീയ രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചകളിലേക്ക് വേഗത്തിൽ കടന്നുവരാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. വിദൂരപ്രദേശത്തുള്ള പ്രതിഷേധത്തിന് അതേ രീതിയിൽ ശ്രദ്ധ ലഭിക്കണമെന്നില്ല. യാത്രാച്ചെലവ്, പൊതുഗതാഗത സൗകര്യങ്ങൾ, താമസസൗകര്യം, പ്രായമായവർക്കും ഭിന്നശേഷിക്കാർക്കും എത്തിച്ചേരാനുള്ള ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ തുടങ്ങിയവയും പ്രതിഷേധത്തിൽ പങ്കെടുക്കാനുള്ള അവസരത്തെ ബാധിച്ചേക്കാം.

രാംലീല മൈതാനം, ബുറാരി ഗ്രൗണ്ട്, സി.ബി.ഡി ഗ്രൗണ്ട് എന്നിവിടങ്ങളെ പകരം വേദികളായി നിർദേശിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അവയെല്ലാം ജന്തർ മന്തറിന് തുല്യമായ രാഷ്ട്രീയവും ഭൂമിശാസ്ത്രപരവുമായ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നുണ്ടോ എന്നത് പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്.

പ്രത്യേകിച്ച്, പ്രതിഷേധത്തിന് അനുമതി ലഭിക്കുന്നതും ആ പ്രതിഷേധത്തിന് പൊതുശ്രദ്ധ ലഭിക്കുന്നതും രണ്ട് വ്യത്യസ്ത കാര്യങ്ങളാണ്. ഒരു വേദിയിൽ സമരം നടത്താൻ അനുമതി നൽകുമ്പോൾതന്നെ, ആ സമരത്തിന്റെ ദൃശ്യതയും ജനപങ്കാളിത്തവും ഗണ്യമായി കുറയുന്ന സാഹചര്യമുണ്ടാകാം.

വേദികളുടെ സൗകര്യങ്ങൾ, പ്രവേശനക്ഷമത, മാധ്യമശ്രദ്ധ, പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന അനുമതി എന്നിവ താരതമ്യം ചെയ്താണ് യഥാർഥ പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ വിലയിരുത്തേണ്ടത്.

ഒരു നഗരത്തിന്റെ ഗതാഗതം സുഗമമായി നിലനിർത്താനും പൊതുസുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാനും ഭരണകൂടത്തിന് ഉത്തരവാദിത്വമുണ്ട്. പ്രതിഷേധങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങളുടെ സഞ്ചാരത്തെയും സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ ജീവിതത്തെയും ബാധിക്കുന്ന സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ആവശ്യമായി വരാം. എന്നാൽ ആ നിയന്ത്രണങ്ങൾ ആവശ്യത്തിന് അനുപാതികമാണോ എന്നതാണ് നിർണായകം.

**

ഒരു പ്രതിഷേധത്തിന് എത്രപേർ പങ്കെടുക്കാം, എത്രസമയം നടത്താം, ശബ്ദസംവിധാനങ്ങൾ എങ്ങനെ ഉപയോഗിക്കാം, ഗതാഗതം തടസ്സപ്പെടാതിരിക്കാൻ എന്തെല്ലാം ക്രമീകരണങ്ങൾ വേണം തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളിൽ വ്യക്തമായ വ്യവസ്ഥകൾ ഏർപ്പെടുത്താം. സംഘാടകർ നിബന്ധനകൾ പാലിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കാനും പോലീസിന് കഴിയും.

പക്ഷേ, നിയന്ത്രണങ്ങൾ പ്രതിഷേധത്തിന്റെ സാധ്യതതന്നെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന തരത്തിലാകരുത്. അനുമതി നൽകുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾ വ്യക്തവും സുതാര്യവുമായിരിക്കണം. സമാന സാഹചര്യങ്ങളിലുള്ള സംഘടനകളോട് വ്യത്യസ്ത രീതിയിൽ പെരുമാറുന്നുണ്ടോ എന്നതും പരിശോധിക്കപ്പെടണം.

പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് അനുമതി നൽകുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഡൽഹിയിൽ അടുത്തകാലത്തുണ്ടായ സംഭവങ്ങൾ ഈ ചർച്ചയ്ക്ക് കൂടുതൽ പ്രസക്തി നൽകുന്നു. 2026 ഒക്ടോബറിൽ കോക്രോച്ച് ജനതാ പാർട്ടി (സി.ജെ.പി) നേതാക്കൾ ജന്തർ മന്തറിലെ നിയന്ത്രിത പ്രദേശത്തേക്ക് കടക്കാൻ ശ്രമിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പോലീസ് നടപടി സ്വീകരിച്ചതും ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

തിരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ആരോപണങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചായിരുന്നു സംഘടനയുടെ പ്രതിഷേധം. ആരോപണങ്ങൾ രാഷ്ട്രീയമായി വിവാദമായിരുന്നെങ്കിലും, പ്രതിഷേധം നടത്താനുള്ള അവകാശവും അതിനുള്ള നിയമപരമായ നടപടിക്രമങ്ങളും വീണ്ടും ചർച്ചയിലെത്തി.

ഇത്തരം സംഭവങ്ങളെ വിലയിരുത്തുമ്പോൾ, പോലീസിന്റെ വിശദീകരണവും പ്രതിഷേധക്കാരുടെ ആരോപണവും വേർതിരിച്ച് പരിശോധിക്കണം. നിയമലംഘനമുണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അതിനെക്കുറിച്ച് അന്വേഷണം നടത്താം. അതേസമയം, നിയമലംഘനം ആരോപിക്കപ്പെടുന്ന സാഹചര്യത്തിൽപ്പോലും സമാധാനപരമായ പ്രതിഷേധത്തിനുള്ള അവകാശം എത്രത്തോളം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു എന്ന ചോദ്യത്തിന് പ്രസക്തിയുണ്ട്.

ഒരു ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കരുത്ത് തിരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ നടത്തുന്നതിലും ജനപ്രതിനിധികളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിലും മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. സർക്കാരിന്റെ തീരുമാനങ്ങളെ വിമർശിക്കാനും നയങ്ങളോട് വിയോജിക്കാനും ആവശ്യങ്ങൾ ഉന്നയിക്കാനും പൗരന്മാർക്ക് ലഭിക്കുന്ന അവസരങ്ങളും അതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

പ്രതിഷേധം എന്നത് ഭരണകൂടത്തെ എതിർക്കുന്നവർക്ക് മാത്രമുള്ള ഉപാധിയല്ല. അധികാരത്തിലുള്ളവരുടെ നയങ്ങളിൽ മാറ്റം ആവശ്യപ്പെടുന്ന കർഷകനും തൊഴിലാളിയും വിദ്യാർഥിയും വിരമിച്ച ജീവനക്കാരനും സാധാരണ പൗരനും ഉപയോഗിക്കുന്ന ജനാധിപത്യ മാർഗമാണ് അത്.

അതേസമയം, പ്രതിഷേധത്തിനുള്ള അവകാശം മറ്റുള്ളവരുടെ അവകാശങ്ങളെ അവഗണിക്കാനുള്ള അനുമതിയുമല്ല. പൊതുസ്ഥലങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും ഉപയോഗിക്കാനാകണം; പ്രതിഷേധങ്ങളും പൊതുജീവിതവും തമ്മിൽ സന്തുലിതാവസ്ഥ ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്.

പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് അനുമതി നൽകുന്നതിനുള്ള മാനദണ്ഡങ്ങൾ എന്താണ്, പകരം വേദികൾ എത്രത്തോളം പ്രായോഗികമാണ്, നിയന്ത്രണങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ ബാധകമാണോ, കോടതികളുടെ മുൻകാല നിർദേശങ്ങൾ പാലിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടോ എന്നീ ചോദ്യങ്ങളാണ് ഇവിടെ നിർണായകം.

ജന്തർ മന്തറിന്റെ ചരിത്രം അധികാരകേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് സമീപംനിന്ന് ജനങ്ങൾ അവരുടെ ആവശ്യങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചതിന്റെ ചരിത്രം കൂടിയാണ്. ആ വേദിയുടെ ഔദ്യോഗിക പദവി മാറുമ്പോൾ, പ്രതിഷേധങ്ങൾക്ക് യഥാർഥത്തിൽ എത്രത്തോളം ഇടം ശേഷിക്കുന്നു എന്നത് പരിശോധിക്കപ്പെടണം.

ജനാധിപത്യ രാജ്യത്ത് ഒരു പ്രതിഷേധത്തിന് ശബ്ദമുയർത്താനുള്ള അവസരംതന്നെ ഇല്ലാതാകുന്നുണ്ടോ എന്ന ചോദ്യം അവഗണിക്കാനാവില്ല. ജന്തർ മന്തറിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള വിവാദത്തിന്റെ യഥാർഥ പ്രാധാന്യവും അതിലാണ്. എതിർശബ്ദങ്ങളെയും വിയോജിപ്പുകളെയും ഭയപ്പെടുന്ന ഫാഷിസ്റ്റ് ഭരണകൂടങ്ങൾ എക്കാലത്തും പൗരാവകാശങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കാൻ നിയമങ്ങളെ ആയുധമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

**

Delhi Police's decision to remove Jantar Mantar from the city's designated protest venues has renewed debate over freedom of assembly and public safety. Ramlila Maidan, Burari Ground, and CBD Ground have been identified as alternative sites. The article examines Jantar Mantar's history as a protest venue since 1993, major public movements, the 2017 National Green Tribunal order, and the Supreme Court's 2018 ruling on regulated demonstrations. It also explores concerns about accessibility, media visibility, police restrictions, and recent Cockroach Janta Party protests, presenting the competing arguments surrounding democratic rights and public order.**

### Related Links & Sources
- [Original Story Source](https://truevisionnews.com/news/387395/jantar-mantar-protest-site-removal-history-supreme-court-democratic-rights-new)